มัทฉะคืออะไร?

มัทฉะคือผงชาที่บดจากใบอ่อนของต้นชา (*Camellia sinensis*) ที่ปลูกแบบบังร่ม ทำให้มีสารอาหารสะสมอยู่มากมาย จุดแตกต่างที่สำคัญจากชาเขียวทั่วไปคือ เราไม่ได้แค่นำใบชาไปแช่ในน้ำร้อน แต่ดื่มผงชาที่บดแล้วทั้งใบ แหล่งปลูกมัทฉะชื่อดังของญี่ปุ่นมีอยู่หลายที่ เช่น เกียวโต (อุจิมัทฉะ) และชิซูโอกะซึ่งเป็นแหล่งปลูกชาที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศเลยทีเดียว ความต้องการมัทฉะเพิ่มสูงขึ้นมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ข้อมูลจากการสำรวจระบุว่าใบ “เท็นฉะ” (วัตถุดิบสำหรับทำมัทฉะ) เพิ่มการผลิตจาก 1,452 ตันในปี 2008 เป็น 4,176 ตันในปี 2023 (The Asahi Shimbun, 2024)^[8]

พลังสารต้านอนุมูลอิสระเพื่อผิวสวย

มัทฉะไม่ได้มีดีแค่ชื่อเก๋ ๆ เพราะเต็มไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระอย่างคาเทชิน(catechins) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง EGCG การวิจัยค้นพบว่าสารเหล่านี้สามารถซึมเข้าสู่ผิวและช่วยลดการอักเสบที่เกิดจากรังสียูวีได้ โดยทำหน้าที่เหมือนเกราะเสริมในการกันแดด (Rhodes et al., 2013)^[6] นอกจากนี้ งานวิจัยยังชี้ว่า การใช้โพลีฟีนอล(polyphenols)จากชาเขียวทาภายนอก สามารถลดการผลิตน้ำมันบนผิวได้มากถึง 60% ภายในเวลา 8 สัปดาห์ และช่วยให้สิวลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่สำหรับการดื่มมัทฉะเพื่อการรักษาสิวยังไม่ได้ผลที่ชัดเจนนัก (Šarić & Sivamani, 2016)^[7]

แม้มีวิตามินซีเพียงเล็กน้อย แต่ประโยชน์ไม่น้อย

หลายคนอาจเซอร์ไพรส์ว่าในมัทฉะมีวิตามินซีอยู่ด้วย แม้จะปริมาณไม่มากก็ตาม โดยการชงมัทฉะ 1 ลิตร จะมีวิตามินซีราว ๆ 32–45 มิลลิกรัม (Jakubczyk et al., 2020)^[3] ฟังดูไม่เยอะแต่มีประโยชน์จริง เพราะวิตามินซีช่วยทำให้คาเทชินมีความเสถียรและดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ดีขึ้น (Green et al., 2007)^[2] ที่สำคัญ วิตามินซียังช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนให้ผิวแข็งแรง ฟื้นฟูผิวจากการทำลายของแสงแดด เสริมภูมิคุ้มกัน และช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กจากพืชได้ดีขึ้น (Pullar, Carr, & Vissers, 2017^[5]; Linus Pauling Institute, 2021^[4]) ดังนั้นการดื่มมัทฉะคู่กับผลไม้รสเปรี้ยวหรืออาหารที่มีวิตามินซีสูง ไม่ใช่แค่เพิ่มความสดชื่น แต่ยังช่วยให้ร่างกายเก็บเกี่ยวสิ่งดีๆ จากมัทฉะได้มากขึ้นด้วย

เสริมความสงบด้วยแอล-ธีอะนีน (L-Theanine)

ชื่อเสียงของมัทฉะในฐานะเครื่องดื่มที่ทำให้ใจสงบและเพิ่มโฟกัสได้ ไม่ได้เกิดจากการมโนกันไปเอง แต่เป็นผลมาจากสาร แอล-ธีอะนีน (L-theanine) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนธรรมชาติที่พบเฉพาะในใบชา และจะมีปริมาณมากขึ้นเมื่อใช้วิธีปลูกแบบบังร่มก่อนเก็บเกี่ยว งานวิจัยพบว่าแอล-ธีอะนีนช่วยเพิ่มคลื่นสมองอัลฟา ซึ่งเป็นภาวะ “ผ่อนคลายแต่ยังตื่นตัว” และช่วยให้โฟกัสได้แม้ในช่วงที่มีความกดดัน (Evans et al., 2021)^[1] เมื่อทำงานร่วมกับคาเฟอีนในปริมาณพอดีที่มีอยู่ตามธรรมชาติในมัทฉะ โดยเฉพาะในมัทฉะแบบ “ชาอ่อน” ที่ตีเบา ๆ เพื่อดื่มในชีวิตประจำวัน ผลลัพธ์ที่ได้คือพลังงานที่คงที่ สดชื่น โดยไม่ทำให้ใจสั่น

จะดื่มมัทฉะแบบไหนดี?

มัทฉะเกรดพิธีชง (Ceremonial grade) เหมาะกับการดื่มแบบเพียว ๆ ในขณะที่เกรดสำหรับทำอาหาร (Culinary grade) เหมาะกับการชงลาเต้หรือทำขนม ใช้ผงมัทฉะวันละ 1–2 กรัมกับน้ำร้อน (แต่ไม่เดือด) ก็เพียงพอจะกลายเป็นกิจวัตรที่ดีต่อผิวและจิตใจ สำหรับคนที่อยากแหล่งเพาะปลูกที่มีชื่อเสียง เลือกมัทฉะจากเกียวโตหรือชิซูโอกะก็ไม่ผิดหวังแน่นอน แต่ถ้าเน้นประโยชน์สุขภาพทั่วไป เลือกแบบสดใหม่และเก็บรักษาอย่างถูกวิธีสำคัญที่สุด

ข้อควรระวังเพียงอย่างเดียวก็คือ รสขมเล็ก ๆ ของมัทฉะอาจทำให้คุณเผลออยากหาของหวานมาทานคู่แบบห้ามใจไม่อยู่เลยทีเดียว!

ข้อมูลอ้างอิง:

1. Evans, M., McDonald, A. C., Xiong, L., Crowley, D. C., & Guthrie, N. (2021). A randomized, triple-blind, placebo-controlled, crossover study to investigate the efficacy of a single dose of AlphaWave® L-Theanine on stress in a healthy adult population. Neurology and Therapy, 10(2), 1061–1078. https://doi.org/10.1007/s40120-021-00284-x
2. Green, R. J., Murphy, A. S., Schulz, B., Watkins, B. A., & Ferruzzi, M. G. (2007). Common tea formulations modulate in vitro digestive recovery of green tea catechins. Molecular Nutrition & Food Research, 51(9), 1152–1162. https://doi.org/10.1002/mnfr.200700066
3. Jakubczyk, K., Kochman, J., Kwiatkowska, A., & Janda-Milczarek, K. (2020). Antioxidant properties and nutritional composition of matcha green tea. Foods, 9(4), 483. https://doi.org/10.3390/foods9040483
4. Linus Pauling Institute. (2021). Vitamin C and skin health. Oregon State University. https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/skin-health/vitamin-C
5. Pullar, J. M., Carr, A. C., & Vissers, M. C. M. (2017). The roles of vitamin C in skin health. Nutrients, 9(8), 866. https://doi.org/10.3390/nu9088669
6. Rhodes, L. E., Darby, G., Massey, K. A., Clarke, K. A., Dew, T. P., & Farrar, M. D. (2013). Oral green tea catechin metabolites are incorporated into human skin and protect against UV radiation–induced cutaneous inflammation in association with reduced production of pro-inflammatory eicosanoid 12-hydroxyeicosatetraenoic acid. British Journal of Nutrition, 110(5), 891–900. https://doi.org/10.1017/S0007114512005732
7. Šarić, S., & Sivamani, R. K. (2016). Green tea and other tea polyphenols: Effects on sebum production and acne vulgaris—A review. Antioxidants, 6(1), 2. https://doi.org/10.3390/antiox6010002
8. The Asahi Shimbun. (2024, July 24). Matcha exports soar but supply struggles to meet demand. The Asahi Shimbun. https://www.asahi.com/ajw/articles/15980197